پيشگفتار [ محقق ] كتاب حاضر يكى از اسناد با ارج و قدر تاريخ علوم در قرن چهارم هجرى بشمار مىرود ، در اين قرن مدنيت و فرهنگ اسلامى بواسطهء رشد و گسترش سريع علوم و توسعهء روزافزون تأليف و ترجمهء آثار متنوعهء علمى و ادبى ، باوج عظمت و اعتلا رسيده بود ، اما وجه امتياز و برترى اين كتاب در ميان ديگر آثار و مؤلفات قديمه ، و اهميت آن در تاريخ علوم شايد از آن جهت باشد كه مؤلف ضمن مراجع و منابع كتاب خود برخى از ترجمه‌هاى عربى كتب تاريخى لاتينى را در دست داشته و از آنها فصول و مسائل بسيارى نقل كرده است . زيرا چنان كه مىدانيم در دوران جنبش فرهنگى اسلامى مترجمان بيشتر بترجمهء كتب يونانى گرويده ، و مقدار كمى نيز از آثار زبان پارسى و سريانى و هندى را به عربى ترجمه كرده‌اند . و اين ترجمه‌ها در دسترس اهل فضل قرار داشته مشهور و متداول بوده است ، ولى از ترجمهء آثار زبان لاتين در منابع و آثار قديمه معلومات قابل ملاحظهء برجاى نمانده است . و اكنون ما بوسيلهء همين كتاب حاضر از وجود ترجمه پارهء از كتب مهم تاريخى زبان لاتين و نمونهء از مندرجات آنها آگاه گرديده‌ايم . بىترديد ترجمه و نقل كتب لاتين به زبان عربى در زمان ابن جلجل و يا اندكى پيش از او انجام پذيرفته است . و به همين جهت گمان مىرود ابن جلجل مؤلف كتاب حاضر نخستين نويسنده است كه بگنجينهء گرانبهاى آثار منقوله لاتين دست يافته و از آنها بهره‌مند گرديده ، و در تأليف اين كتاب مايهء بسيار گرفته است . اما موضوعى را كه ابن جلجل مؤلف اين كتاب برگزيده است عنوانش : « طبقات الاطباء و الحكما » مىباشد ، و هرچند وى نخستين دانشمند اندلسى مىباشد كه در اين موضوع كتاب نوشته است . اما بعضى از نويسندگان اسلامى در مشرق‌زمين پيش از او در اين موضوع تأليفاتى داشته‌اند ، زيرا قديم‌ترين كتابى كه اكنون در دست